30 მაისს სუს-მა უცხო ქვეყნის სასარგებლოდ ჯაშუშობის ბრალდებით დააკავა ირაკლი ჩიხლაძე, რომელიც, წლებია, ჟურნალისტურ საქმიანობას ეწევა და თავისი პროექტებით ხელს უწყობს დიალოგს ქართველ, აფხაზ და ოს ჟურნალისტებს და სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებს შორის. 

1 ივნისს დახურულ სხდომაზე მოსამართლე ეკა ბარბაქაძემ ირაკლი ჩიხლაძეს აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობა შეუფარდა. 

ირაკლი ჩიხლაძე 2008 წლის აგვისტოს ომში რუსული ძალების მიერ ცხინვალში მოკლული ჟურნალისტის გიგა ჩიხლაძის ძმაა. ის არის არასამთავრობო ორგანიზაციის „სამოქალაქო მოსმენების კავკასიური ცენტრი“ დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი და ასევე მედიაგამოცემა „კავკაზნიუსის“ ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 

კოლეგებისა და ოჯახის ინფორმაციით, ირაკლი ჩიხლაძის პროფესიული საქმიანობის ფოკუსი სტერეოტიპების დამსხვრევა და ომითა და ოკუპაციით გახლეჩილი საზოგადოების წევრების დაახლოება იყო. 

ჟურნალისტს ბრალი სისხლის სამართლის კოდექსის 314 მუხლის პირველი ნაწილით წარუდგინეს, რაც ნიშნავს, რომ მას, ბრალის დამტკიცების შემთხვევაში, 8-დან 12 წლამდე პატიმრობა ელის. 

პროკურატურამ, რომელიც ირაკლი ჩიხლაძეს უცხო ქვეყნის სპეცსამსახურის დავალებით ინფორმაციის შეგროვებასა და გადაცემას ედავება, საქმეს გრიფი  „საიდუმლო“ დაადო, ხოლო ირაკლი ჩიხლაძის ადვოკატს, გიორგი გელხაურს, „გაუთქმელობაზე“ მოაწერინა ხელი და საქმის მასალებზე საუბარი აუკრძალა. თავად ირაკლი ჩიხლაძე ამ ეტაპზე დუმილის უფლებით სარგებლობს. 

შედეგად, მაღალი საჯარო ინტერესის მიუხედევად, საქმის დეტალების შესახებ არც საზოგადოება და არც ჟურნალისტური თემი ინფორმირებული არ არის. 

„ქართული ოცნების“ წარმომადგენლებმა გააკეთეს მინიშნება, რომ ირაკლი ჩიხლაძე ერთ-ერთი ევროპული ქვეყნის სასარგებლოდ ჯაშუშობდა.

ადვოკატი გადაწყვეტილებას უკანონოდ და დაუსაბუთებლად მიიჩნევს. ის მიანიშნებს, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები ირაკლი ჩიხლაძისთვის წარდგენილ ბრალს არ ადასტურებს და რომ მსგავსი მტკიცებულებების საფუძველზე ნებისმიერი იმ ადამიანის დაკავება შეიძლება, ვინც კი ანალიტიკურ საქმიანობას ეწევა ან საერთაშორისო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობს. 

ისეთი სერიოზული ბრალდების შემთხვევაში, როგორიც ჯაშუშობაა, მტკიცების მაღალი სტანდარტის დაცვაა საჭირო.  დახურული და გასაიდუმლოებული პროცესი საზოგადოების ინტერესში ცალსახად არ შედის. 

ქარტია უერთდება ოჯახის და თავად ბრალდებულის მოთხოვნას, საქმე გამჭვირვალედ და მაღალი საჯაროობის პირობებში წარიმართოს, რათა საზოგადოებას მიეცეს საშუალება, წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, თავად შეაფასოს, თუ რამდენად ობიექტური და სამართლიანია ირაკლი ჩიხლაძის მიმართ წარდგენილი ბრალი. 

2 ივნისს აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის 14 თანამშრომელს დირექციამ ელექტრონული ფოსტით შეატყობინა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ. მათ შორის არიან გადაცემა „სათქმელის“ წამყვანი ირინა ყურუა, რადიოს საინფორმაციო გამოშვების რედაქტორი მაია მერკვილაძე და ჟურნალისტები თეონა ხარაბაძე, ლევან ურიდია და სალომე გეგეშიძე. 

აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის ახლად დანიშნულმა დირექტორმა ირაკლი კიკვაძემ გამოცემა „ბათუმელებთან“ კომუნიკაციაში გათავისუფლებები მაუწყებელში მიმდინარე რეორგანიზაციას დაუკავშირა. მან განმარტა, რომ მის გუნდს ინფრასტრუქტურული გამოწვევებისა და სხვა მიზეზების გამო ბევრი გადაცემის გაუქმება მოუწია. 

ქარტიას ეჭვებს უჩენს ის გარემოება, რომ გათავისუფლებული ჟურნალისტები დამოუკიდებლობის მაღალი ხარისხითა და პროფესიონალიზმით გამოირჩევიან და რომ ისინი ყოველთვის პატივისცემას იჩენენ განსხვავებული აზრის მიმართ და სვამენ კრიტიკულ შეკითხვებს. გათავისუფლებული ჟურნალისტების ნაწილი, ვისი პოზიციაც ამ დროისთვის ცნობილია, თავადაც ასე მიიჩნევს, რომ კრიტიკული აზრის გამო იდევნება. ეს ქარტიას აფიქრებინებს, რომ გათავისუფლებები სხვა არაფერია, თუ არა აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლის კრიტიკული აზრისგან დაცლის მცდელობა და ეს შერჩევითი, მიკერძოებული დამოკიდებულება ჟურნალისტების მიმართ აჭარაში საინფორმაციო ველის საბოლოოდ მოსუფთავებას ემსახურება. 

კვლევები აჩვენებს, რომ მას შემდეგ რაც ნათია კაპანაძემ აჭარის მაუწყებელი იმპიჩმენტის შედეგად დატოვა, მაუწყებლის სარედაქციო პოლიტიკა რადიკალურად შეიცვალა და პარტიულ დღის წესრიგს დაემორჩილა. ტელევიზია სხვადასხვა ხელმძღვანელობის პირობებში ეტაპობრივად  გათავისუფლდა კრიტიკულად მოაზროვნე ჟურნალისტებისგან. ახლა, სავარაუდოდ, ამ სისტემური პროცესის ბოლო ტალღის მოწმე ვხდებით. 

ქარტია სოლიდარობას უცხადებს აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებლიდან გათავისუფლებულ კოლეგებს და მაუწყებლის მენეჯმენტს სამართლიანობისკენ, რეორგანიზაციის პროცესში კი გათავისუფლებებთან დაკავშირებით მეტი გამჭვირვალობისა და სიცხადისკენ მოუწოდებს. 

ამ კვირაში ქართული მედია კიდევ ერთხელ გახდა რეპრესიების სამიზნე. 

კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ, პროაქტიულად ჩატარებული მედიამონიტორინგის საფუძველზე, მიიჩნია, რომ ტელეკომპანია „ფორმულამ“ მაუწყებლობის შესახებ კანონში ახლად შეტანილი ის მუხლები დაარღვია, რომლებიც შინაარსთან დაკავშირებულ საკითხებს არეგულირებს (54-ე მუხლის პირველი, მეოთხე და მეხუთე პუნქტები). მან პრობლემურად მონიშნა ახალი ამბების პროგრამებში გამოყენებული ისეთი შეფასებითი სიტყვები, როგორიცაა „ქართული ოცნების მთავრობის მეთაური“, „ივანიშვილის რეჟიმი“, „რეჟიმის პროკურატურა“, „ოცნების პრემიერი“ და სხვა მსგავსი და ერთ შემთხვევაში დიუშენის დაავადების მქონე ბავშვების შესახებ სიუჟეტის ეთერში ჯანდაცვის სამინისტროს კომენტარის გარეშე გაშვება. კომისიამ ტელეკომპანია 20 მაისს 2,500 ლარით დააჯარიმა.  

კომისიამ „ფორმულა“ მსგავსი დარღვევისთვის წინა თვეში წერილობით გააფრთხილა. ჟურნალისტური თემის მოლოდინი, რომ წერილობით გაფრთხილებას მალევე მოჰყვებოდა ფინანსური სანქცია, სამწუხაროდ, გამართლდა. გაფართოებული მანდატი კომისიას მსგავსი დარღვევების გამო მაუწყებლობის შეჩერების უფლებასაც აძლევს.

დღეს, 21 მაისს,  პარლამენტის აპარატის უფროსის, კახა ოქროჯანაშვილის ბრძანებით, პარლამენტში აკრედიტაცია ვადაზე ადრე გაუუქმდა გამოცემა „პუბლიკას“ ოთხ და „სტუდია მონიტორის“ ასევე ოთხ ჟურნალისტს. პარლამენტმა გაუქმების საფუძვლად ორივე შემთხვევაში ის მიუთითა, რომ აკრედიტაციის მქონე ეს ჟურნალისტები მორიგი სესიის პერიოდში პარლამენტში ზედიზედ 10 კვირის განმავლობაში არ ყოფილან. ეს კი იმის პარალელურად, რომ პარლამენტმა თებერვალში ორჯერ უთხრა უარი „სტუდია მონიტორის“ აკრედიტაციის არმქონე ჟურნალისტს დროებით საშვის გაცემაზე. 

თვალსაჩინოა ცენზურის ნორმალიზებისა და სარედაქციო საქმეებში ჩარევის მცდელობა და განზრახვა, რომ დამოუკიდებელ მედიასაშუალებაში მომუშავე ჟურნალისტებს, მათ შორის, გამომძიებელ ჟურნალისტებს, კიდევ უფრო შეეზღუდოთ წვდომა საჯარო ინფორმაციასა და საჯარო სივრცეებზე და შეეშალოთ ხელი პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში. 

ყოველივე ეს აზარალებს საქართველოს მოსახლეობას, ტოვებს რა მათ სანდო და გადამოწმებული ინფორმაციის გარეშე მათთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან საკითხებზე. 

ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია ღრმა შეშფოთებას გამოთქვამს ამ ტენდენციის გამო და სოლიდარობას უცხადებს განგრძობითი წნეხის პირობებში გაბედულად მომუშავე დამოუკიდებელ მედიასაშუალებებსა და ჟურნალისტებს. 

9 მაისს, გვიან საღამოს, ტელეკომპანია „ფორმულას“ ეთერში გადაცემა „ღია სივრცის“ დასრულების შემდეგ, მცირე და საშუალო ჰესების ასოციაციის ხელმძღვანელი გიორგი მარგებაძე, რომელიც გადაცემაში სტუმრის სტატუსით მონაწილეობდა, თავს დაესხა ამავე გადაცემის მეორე მონაწილეს, ჟურნალისტ გელა მთივლიშვილს, და სახის არეში დაზიანება მიაყენა. ამის შესახებ ჟურნალისტმა ფეისბუქის პირად გვერდზე დაწერა. 

გადაცემაში სტუმრები მცირე ჰესების დაგეგმილი მშენებლობების გარემოსა და ადგილობრივ მოსახლეობაზე შესაძლო გავლენაზე და ჰესების მიმართ „ქართულ ოცნებასთან“ დაახლოებული პირების მხრიდან შესაძლო კორუფციულ ინტერესზე მსჯელობდნენ. 

„ფორმულას“ ინფორმაციით, ამ ფაქტზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 126-ე მუხლითაა დაწყებული, რაც ძალადობას გულისხმობს. 

ქარტიისთვის კატეგორიულად მიუღებელია ძალადობა ჟურნალისტზე მისი პროფესიული საქმიანობის გამო. 

გელა მთივლიშვილი, მაღალკვალიფიციური საგამოძიებო სიუჟეტების გამო, რითაც ის ააშკარავებს ქვეყანაში არსებულ სისტემურ პრობლემებს, კორუფციასა და ადამიანის უფლებების დარღვევებს, არაერთხელ გამხდარა „ქართული ოცნების“ მთავრობის მაღალჩინოსნებისა თუ რიგითი ჩინოვნიკების და „ქართულ ოცნებასთან“ აფილირებული პირების მხრიდან თავდასხმისა და აგრესიის სამიზნე. 

„ქართული ოცნების“ მაღალი ეშელონებიდან წახალისებული ძალადობა ჟურნალისტებზე, არაეფექტური გამოძიება და პოლიტიკურ ინტერესს დაქვემდებარებული მართლმსაჯულება აჩენს დაუსჯელობის განცდას. ჟურნალისტების მიმართ ამგვარი დამოკიდებულების გამო  საერთაშორისო ინდექსებში საქართველოს შედეგები მკვეთრად არის გაუარესებული  და ეს საქართველოს იმ არადემოკრატიულ ქვეყნებთან და რეჟიმებთან აახლოვებს, რომელთა მიმართაც საერთაშორისო საზოგადოებას კითხვები მრავალი წელია აქვს.  

ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია სოლიდარობას უცხადებს გელა მთივლიშვილს და მასზე თავდასხმის ფაქტის სწრაფ და ეფექტურ გამოძიებას ითხოვს. 

7 მაისს ბრიფინგზე საქართველოს გენერალურმა პროკურორმა განაცხადა, რომ დაკავებულია შსს-ს განსაკუთრებულ დავალებათა დეპარტამენტის ის თანამშრომლი, რომელმაც 2024 წლის 29 ნოემბერს ჟურნალისტ გურამ როგავაზე იძალადა. ამ დროს „ფორმულას“ ჟურნალისტი რუსთაველის გამზირზე მიმდინარე  პროევროპულ საპროტესტო აქციას პირდაპირ ეთერში აშუქებდა. თავდასხმის შედეგად მან ჯანმრთელობის განსაკუთრებით მძიმე დაზიანება მიიღო. მოგვიანებით პროკურატურამ გურამ როგავა დაზარალებულად ცნო. 

გენერალური პროკურორის განმარტებით, განსაკუთრებულ დავალებათა დეპარტამენტის ამ თანამშრომელს ბრალს წაუყენებენ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 333-ე მუხლის მესამე ნაწილის ბ ქვეპუნქტით, რაც გულისხმობს სამსახურებრივი უფლებამოსილების ძალადობით გადამეტებას და 154-ე მუხლის მეორე ნაწილით, რაც გულისხმობს ჟურნალისტისთვის პროფესიულ საქმიანობაში ძალადობით ხელის შეშლას. ეს დანაშაული სასჯელის სახით 5-დან 8 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. 

8 მაისს პროკურატურამ ამ პირისა და მასთან ერთად მსგავსი ბრალდებით დაკავებული ოთხი სხვა პირის ინიციალები გამოაქვეყნა.  

ამ დაკავებამ ჟურნალისტურ თემში უფრო მეტი კითხვა გააჩინა, ვიდრე კითხვებს უპასუხა. ეჭვები გააძლიერა სასამართლო პროცესის გაუმჭვირვალედ წარმართვის საფრთხემ.

ბრიფინგს პროკურატურაში წინ უძღოდა ჟურნალისტ ელისო ჯარიაშვილის მომზადებული საგამოძიებო რეპორტაჟი, რომელიც „ფორმულას“ ეთერში 5 მაისს გავიდა. ელისო ჯარიაშვილმა სანდო წყაროებზე დაყრდნობით შეძლო გურამ როგავაზე თავდამსხმელის იდენტიფიცირება. 

რატომ არ დააკავა პროკურატურამ მოძალადე უფრო ადრე? რატომ დაემთხვა მისი დაკავება დროში „ფორმულას“ ეთერში გასულ საგამოძიებო რეპორტაჟს? 

ჟურნალისტ გურამ როგავას ინფორმაციით, დაკავებული სპეცრაზმელი არ არის ის პირი, ვისზეც წყარომ ინფორმაცია ელისო ჯარიაშვილს მიაწოდა. რა მტკიცებულებები აქვს პროკურატურას დაკავებული პირის წინააღმდეგ კონკრეტულად გურამ როგავას საქმეზე? 

რატომ არის აქცენტი შემსრულებელზე და რატომ არ ჩანს ძალისხმევა იმ მაღალი თანამდებობის პირების გამოსავლენად და კანონის მთელი სიმკაცრით დასასჯელად, ვინც პროევროპული აქციების დარბევას გეგმავდა და ხელმძღვანელობდა, ვინც მწვანე შუქი აუნთო ჟურნალისტების  მიმართ დაუნდობელ ანგარიშსწორებას და ვინც შემსრულებლებს დაუსჯელობის გარანტია მისცა?  

ერთი ან ორი პირის დაკავება, რომელთა პირდაპირი კავშირი კონკრეტულ დანაშაულთან ჟურნალისტური თემისა და საზოგადოებისთვის ნათელი არ არის, ვითარებას არ გააუმჯობესებს. პრობლემა სისტემურია - 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბრიდან დღემდე მედიასა და უფლებადამცველ ორგანიზაციებს ჟურნალისტთა მიმართ ძალადობის ათეულობით შემთხვევა აქვთ დოკუმენტირებული. არაერთი საერთაშორისო ინდექსი აჩვენებს, რომ საქართველოში ჟურნალისტური საქმიანობა სახიფათოა. 

ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია პროკურატურისა და შსს-სგან მოითხოვს:

1. უზრუნველყონ ელისო ჯარიაშვილისა და სხვა გამომძიებელი ჟურნალისტების უსაფრთხოება, რომლებიც სისტემას ძალადობაში ამხელენ.  

2. გურამ როგავასა და სხვა ჟურნალისტებზე თავდასხმის ყოველი შემთხვევა გამოიძიონ გამჭვირვალედ, სანდოობის მაღალი სტანდარტით და საზოგადოების მიმართ პასუხისმგებლობისა და ანგარიშვალდებულების სრულად გაცნობიერებით. 

3. გამოვლიდნენ და დაისაჯონ არა მხოლოდ შემსრულებლები, არამედ დამგეგმავები, ხელმძღვანელები და მფარველები ძალოვანი სტურუქტურებსა და პოლიტიკურ ხელმძღვანელობაში. 

3 მაისს - პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღეს, ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია სოლიდარობას უცხადებს ყველა ჟურნალისტს საქართველოში, ვინც ხელისუფლების მხრიდან უწყვეტი და ინტენსიური წნეხის მიუხედავად, თავისი პროფესიის ერთგული რჩება და ყველაფერს აკეთებს იმისთვის, რომ საზოგადოებას ფაქტებზე დაფუძნებულ ინფორმაციასა და მოსაზრებებზე წვდომა შეუნარჩუნოს. 

მედიის უფლებადამცველი და დემოკრატიული განვითარების საკითხებზე მომუშავე, საერთაშორისოდ აღიარებული ორგანიზაციების მიერ გამოქვეყნებული რეიტინგები ერთხმად მიუთითებს იმ საფრთხეებზე, რაც დღეს საქართველოში სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას ემუქრება. ვითარება საქართველოში ყველა საკვანძო ინდიკატორის მიხედვით უკიდურესად საგანგაშოა და მსოფლიოს ყველაზე არადემოკრატიული რეჟიმების მონაცემებს ედრება. 

ჟურნალისტობა დღეს საქართველოში სახიფათო პროფესიაა. მედიასა და ჟურნალისტებზე ზეწოლის ინსტრუმენტები ბოლო სამი წლის განმავლობაში უპრეცედენტოდ გამრავალფეროვნდა და ყველა ის სტრატეგია და ტაქტიკა მოიცვა, რასაც მსოფლიოს სხვადასხვა ნაწილში მედიის მიმართ განსაკუთრებულად მტრულად განწყობილი რეჟიმები იყენებენ.

ხელისუფლებამ ჟურნალისტების წინააღმდეგ აწარმოა სიძულვილის ენით გაჯერებული  დეზინფორმაციული კამპანია. სავარაუდოდ ხელისუფლების მიერ წახალისებულმა პირებმა სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენეს ჟურნალისტებს და მათი ოჯახის წევრებს, დაუზიანეს კერძო საკუთრება და ოფისები. ხელისუფლების უმაღლესი ეშელონებიდან დღემდე ისმის უსამართლო და დაუსაბუთებელი ბრალდებები ჟურნალისტების მიმართ. 

ძალოვანმა სტრუქტურებმა მწვანე შუქი აუნთეს ფიზიკურ ძალადობას - პროფესიული მოვალეობის შესრულების დროს ჟურნალისტებს თავს ესხმიან ამ სტრუქტურების წარმომადგენლები და, სავარაუდოდ, მათთან კოორდინაციაში მყოფი პირები. განსაკუთრებული აგრესიის სამიზნე ჟურნალისტები ხდებიან მაშინ, როცა საპროტესტო აქციების დროს დემონსტრანტების უფლებების დარღვევას ადოკუმენტირებენ. რიგ შემთხვევებში თავდამსხმელებმა ისეთი სისასტიკე გამოიჩინეს, რომ ჟურნალისტებს უბრალოდ გაუმართლათ, რომ ცოცხლები გადარჩნენ. ათეულობით ჟურნალისტმა მიიღო ჯანმრთელობის სერიოზული დაზიანება, ნაწილი თავს ცუდად  გრძნობდა თვეების შემდეგაც კი. პროევროპული გამოსვლების დროს ქიმიური ნივთიერებებით მოწამლულთა შორის არიან ჟურნალისტებიც. 

ყველასთვის აშკარაა, რომ საქართველოში ჟურნალისტებს დევნიან მათი პროფესიის გამო. ჟურნალისტების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულები, ცალკეული იშვიათი გამონაკლისის გარდა, გამოძიებული არ არის. დაუსჯელობის სინდრომი ძალადობრივ ჯგუფებს ახალ-ახალი დანაშაულების ჩადენისკენ უბიძგებს. 

დღემდე საპატიმროშია „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი მზია ამაღლობელი. მისთვის წარდგენილი ბრალი უსამართლო და დაუსაბუთებელია, მაღალი თანამდებობის პირები კი სიცრუის გავრცელებით ცდილობენ ჟურნალისტის დისკრედიტაციას. რეჟიმი მზია ამაღლობელს სამაგალითოდ უსწორდება, რათა გაკვეთილი მისცეს ყველას, ვინც წინააღმდეგობას გაბედავს.

საკანონმდებლო ცვლილებებმა უკიდურესად შეზღუდა საქართველოში ადამიანის ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები. ამ ცვლილებების ნაწილი მედიას უშუალოდ ეხება. 

ჟურნალისტები თავისუფლად ვეღარ მუშაობენ ველზე. მათ აპატიმრებენ და აჯარიმებენ ხან „ხელოვნურად გზის გადაკეტვის“ და ხან ტროტუარზე დგომით გამვლელებისთვის დაბრკოლების შექმნის გამო. ამგვარი ქმედების განმეორების შემთხვევაში ჟურნალისტებს სისხლის სამართლის წესით დევნა და ერთ წლამდე პატიმრობა ელით. მართალია, ჟურნალისტების წინააღმდეგ აღძრული საქმეების ნაწილი საბოლოოდ შეწყდა, მათ გამო ჟურნალისტებს მაინც დიდი ემოციური ზიანი მიადგა. ჟურნალისტებმა დაკარგეს დრო სასამართლო დარბაზებში საკუთარი სიმართლის დასამტკიცებლად და მათ მუშაობაში ხელი შეეშალათ.   

“ქართული ოცნების” მიერ მიღებული კანონების შედეგად, მედიას აღარ აქვს წვდომა დასავლურ ფინანსებზე, რაც მათ დამოუკიდებლობის შენარჩუნების საშუალებას აძლევდა. დაუმორჩილებლობის შემთხვევაში მაუწყებლებს მაღალი ფინანსური სანქციები და ლიცენზიის/ავტორიზაციის დაკარგვა ელით.  

საკანონმდებლო ცვლილებების ერთი ნაწილი ჟურნალისტების სტიგმატიზაციას ემსახურება. ხელისუფლება ძირითადი უფლებების შესაზღუდად დადგენილ დრაკონულ ჯარიმებსა და არაადეკვატურ სასჯელს იყენებს მათი პოტენციურად მსუსხავი ეფექტის გამო. 

საქმე იქამდეც მივიდა, რომ არაერთი ჟურნალისტი ფეისბუქ პოსტების გამო დაჯარიმდა. 

რეპრესიული კანონებით გამოწვეული კრიზისის ფონზე დაიხურა რამდენიმე რეგიონული მედიასაშუალება.  

კომუნიკაციების ეროვნული მარეგულირებელი კომისია, რომელიც არასდროს ყოფილა დამოუკიდებელი, ძლიერი პარტიული კავშირებით და მაღალი ლოიალობით მმართველი გუნდის მიმართ, მთავარ ცენზორად ჩამოყალიბდა. მან მიიღო მანდატი შინაარსობრივ საკითხებში არბიტრის როლის შესასრულებლად და ახლა ის ამოწმებს, რამდენად იცავენ მაუწყებლები სიზუსტისა და მიუკერძოებლობის პრინციპებს. კომისიის ორმაგი სტანდარტები და სიმკაცრე კრიტიკული მედიის მიმართ კანონმდებელთა ჩანაფიქრის მიმართ კითხვებს არ ტოვებს. ეს ყოველივე კი ასუსტებს მედიის თვითრეგულირებას, რომელიც საუკეთესო ინსტრუმენტია თვითრეფლექსიისთვის და სექტორის გასაჯანსაღებლად. 

საზოგადობრივი მაუწყებელი, რომელსაც მოქალაქეები მილიონობით ლარით საკუთარი შემოსავლებიდან აფინანსებენ, სხვა ინსტიტუციათა მსგავსად, მიტაცებულია. საზოგადოებრივი მაუწყებლიდან განდევნეს კრიტიკულად განწყობილი არაერთი მედია პროფესიონალი.     

ჟურნალისტებს არ აქვთ წვდომა საჯარო ინფორმაციაზე და საჯარო სივრცეებზე, ხშირად კი მათ სხვადასხვა საბაბით არ უშვებენ პარლამენტში, სასამართლოებსა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებში.  

„ქართული ოცნება“ რეპრესიებს მიმართავს იმ უცხოელი ჟურნალისტების მიმართაც, ვინც ქართველი ჟურნალისტების მხარდამხარ მუშაობს, რათა აღწეროს საქართველოში მიმდინარე პროცესები, მსოფლიოს დაანახოს ის სირთულეები, რასაც საქართველოს მოქალაქეები აწყდებიან ევროპული არჩევანის დასაცავად ბრძოლისას. საქართველოში უცხოელ ჟურნალისტებს პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას მიაყენეს ფიზიკური დაზიანებები. მათი ნაწილი ქვეყანის დატოვების შემდეგ უკან აღარ შემოუშვეს, ხოლო  ზოგიერთს ბინადრობის ნებართვა გაუუქმეს. 

რეპრესიების და ურესურსობის მიუხედავად, ქართული ჟურნალისტიკა ცოცხალია, დინამიური, ვითარდება და ახალ-ახალ სიმაღლეებს იპყრობს. ჟურნალისტებს სრულად აქვთ გაცნობიერებული ის პასუხისმგებლობა, რასაც მათ ეს კონკრეტული ისტორიული მომენტი აკისრებს. სამაგალითოა მათი პროფესიული გამბედაობა და პიროვნული სიმამაცე იმ დროს და იმ ვითარებაში, როცა ქვეყანაში ყველა ინსტიტუცია, სასამართლოს ჩათვლით, მიტაცებულია, როცა ვერავინ აძლევს მათ უსაფრთხოების გარანტიებს. შეუძლებელია, ეს თავგანწირული მცდელობა უკვალოდ დაიკარგოს. გვწამს, რომ შორს არ არის ის დრო, როდესაც ჟურნალისტების მიერ „ქართული ოცნების“ ხელში მიღებული საშინელი გამოცდილება ისტორიის ნაწილი გახდება და იქცევა გაფრთხილებად მომავალი თაობებისათვის. 

მანამდე კი, ვითხოვთ მზია ამაღლობელის გათავისუფლებას, ჟურნალისტების წინააღმდეგ ჩადენილი ყველა დანაშაულის გამოძიებასა და დამნაშავეთა დასჯას, და სამართლიან, ღირსეულ და უსაფრთხო სამუშაო გარემოს ჟურნალისტებისთვის.  

შსს ჟურნალისტების დასაშინებლად და დასასჯელად ახალ პრაქტიკას ამკვიდრებს - მათ ყოველგვარი წინასწარი შეტყობინების გარეშე უყადაღებენ საბანკო ანგარიშებს ჯარიმების გამო, რომელიც თვეების წინ გამოუწერეს „გზის ხელოვნურად გადაკეტვის“ საბაბით, და რომლის შესახებაც ჟურნალისტებმა არაფერი იცოდნენ. შსს იმედოვნებს, რომ ფინანსური წნეხის მეშვეობით და ყოფითი პრობლემების შექმნით ჟურნალისტებს პროტესტის გაშუქებაზე ხელს ააღებინებს.  

„ტვ პირველის“ გამომძიებელმა ჟურნალისტმა მაკა ჩიხლაძემ დღეს, 2026 წლის 15 აპრილს, საბანკო ანგარიშების დაყადაღების შემდეგ შეიტყო 5,000-ლარიანი ჯარიმის შესახებ, რომელიც მას შსს-მ ამ საბაბით 2025 წლის 15 ოქტომბერს დააკისრა. 

მაკა ჩიხლაძე ამბობს, რომ კარგად ახსოვს ის დღე - 15 ოქტომბერი, და რეპორტაჟიც, რომელზეც მაშინ მუშაობდა. ის 4 ოქტომბრის მოვლენებთან დაკავშირებით მამხილებელ სიუჟეტს იღებდა და უკვე გადაკეტილ რუსთაველის გამზირზე რესპონდენტებს წერდა. ჟურნალისტი ყადაღას მიიჩნევს შურისძიებად მისი პროფესიული საქმიანობის და ამ კონკრეტული სიუჟეტის გამო. თუ მაკა ჩიხლაძე ჯარიმის შესახებ დროულად შეიტყობდა, ის მალევე შეძლებდა შესაბამისი უწყებებისთვის იმის დამტკიცებას, რომ 15 ოქტომბერს რუსთაველის გამზირზე პროფესიულ მოვალეობას ასრულებდა.

მაკა ჩიხლაძე უკვე მეორე ჟურნალისტია, ვის საბანკო ანგარიშებსაც შსს-ს ჯარიმის გამო ბოლო 10 დღის განმავლობაში ყადაღა დაედო. 

7 აპრილს ანგარიშები დაუყადაღეს ტელეკომპანია „ფორმულას“ ჟურნალისტს ლიზა ციციშვილს 2025 წლის 10 სექტემბერს „გზის ხელოვნურად გადაკეტვის“ გამო. 2025 წლის 5 ნოემბერს ლიზა ციციშვილი რუსთაველის გამზირზე პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას მცირე ხნით დააკავეს. არც დაკავებისას, არც მერე, ჟურნალისტისთვის ჯარიმის შესახებ ინფორმაცია შსს-ს არ მიუწოდებია. 

ცალკე საკითხია თავად ჯარიმების კანონიერება და პროპორციულობა. 

მართალია, ცალკეულ შემთხვევებში ჟურნალისტების მიმართ „გზის ხელოვნულად გადაკეტვის“ საბაბით წარმოებული საქმეები შეწყდა, პოზიტიური გამოსავლის შემთხვევაშიც კი, შსს-ს მსგავსი ქმებებები ჟურნალისტებისთვის დიდ ტვირთს წარმოადგენს და აკარგვინებს მათ დროს გასაჩივრებასა და სასამართლო დარბაზებში სიმართლის მტკიცებაზე. ძნელი დასაჯერებელია, რომ შსს-მ ვერ შეძლო მაღალი ცნობადობის მქონე ტელეჟურნალისტების იდენტიფიცირება. ფაქტი ისაა, რომ შსს-მს მათ დევნაში გაფლანგა საჯარო რესურსი, რაც საზოგადოებისთვის და, მათ შორის ჟურნალისტებისთვის, უსაფრთხო გარემოს შექმნისთვის უნდა მოეხმარებინა. 

შსს-მ დღემდე ვერ შეძლო გამოევლინა და დაესაჯა ის პირები, რომლებიც მაკა ჩიხლაძეს 2024 წლის 7 დეკემბერს დაესხნენ თავს იმ დროს, როცა ის გრიბოედოვის ქუჩიდან პირდაპირ ეთერში მუშაობდა. ამისთვის შსს-ს პოლიტიკური ნება არ ჰყოფნის. გაცილებით ადვილია ჟურნალისტების დევნა, რომლებიც კანონის სრული დაცვით ახორციელებენ პროფესიულ საქმიანობას. 

ქარტია სოლიდარობას უცხადებს მაკა ჩიხლაძეს, ლიზა ციციშვილს და ყველა ჟურნალისტს, რომელიც შსს-ს მხრიდან უსამართლო და დაუსაბუთებელ დევნას დაექვემდებარა, და მადლობას უხდის მათ პროფესიის ერთგულებისთვის. 

ქარტია შსს-ს მოუწოდებს, შეწყვიტოს ჟურნალისტების შევიწროება გამოგონილი ბრალდებებით და მეტი გულმოდგინებითა და გაბედულებით ებრძოლოს კრიმინალსა და საზოგადოებისათვის საფრთხის შემცველ პირებსა და გარემოებებს.  

ტელეკომპანია „ფორმულას“ ცნობით, უკვე რამდენიმე დღეა, ჟურნალისტ დავით ჭაბაშვილს სიცოცხლის მოსპობით ემუქრება მისთვის უცნობი პირი, სავარაუდოდ, გია კიკოლაშვილი-ჭანტურია. ჟურნალისტს მესენჯერით ამ პირის პროფილიდან უკავშირდებოდნენ და დაურეკეს კიდეც. დავით ჭაბაშვილი მუქარაზე საუბრობს პირად ფეისბუქ გვერდზე გამოქვეყნებულ პოსტშიც. თავად ჟურნალისტი მომხდარს მის პროფესიულ საქმიანობას უკავშირებს. ის თავს საფრთხეში გრძნობს, ვინაიდან აგრესიულად განწყობილი პირისთვის ცნობილია მისი საცხოვრებელი მისამართი და საქმიანობის ადგილი. ჟურნალისტის ინფორმაციით, შსს-მ საქმის გამოძიება 151  მუხლით დაიწყო (სიცოცხლის მოსპობის ან ჯანმრთელობის დაზიანების მუქარა) და უკვე გამოკითხა დავით ჭაბაშვილი. 

ქარტია შსს-ს მოუწოდებს, დროულად გამოიძიოს ინციდენტი და მიიღოს ზომები დავით ჭაბაშვილის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად. 

სამწუხაროდ, ამგვარ თავდასხმებს ჟურნალისტებზე ახალისებს უმაღლესი თანამდებობის პირების აგრესიული რიტორიკა დამოუკიდებელი მედიის მიმართ. ქარტია მათ მოუწოდებს, გაიაზრონ სიძულვილის ენის გამოყენების მოსალოდნელი შედეგები, რისი ერთი მაგალითიცაა მუქარა დავით ჭაბაშვილის მიმართ, და შესაბამისად შეცვალონ მიდგომები და დააკორექტირონ ქცევა.   

4 აპრილს „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებამ აზერბაიჯანელი რეპრესირებული ჟურნალისტი, აფგან სადიგოვი, დააკავა და საერთაშორისო სამართლის ნორმების დარღვევით და საქართველოს საერთაშორისო ვალდებულებების უგულებელყოფით, „წარმოშობის ქვეყანაში“, აზერბაიჯანში, გააძევა.  

ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქართველოს აუკრძალა, სასამართლოს მიერ აფგან სადიგოვის საქმეზე არსებითი გადაწყვეტილების მიღებამდე, მისი ექსტრადირება აზერბაიჯანში, სადაც ჟურნალისტი შეიძლებოდა დაქვემდებარებოდა წამებასა და არაადამიანურ მოპყრობას და სადაც მისი თავისუფლება და სიცოცხლე საფრთხის ქვეშ იქნებოდა. 

მრავალ კითხვას აჩენს აზერბაიჯანისა და საქართველოს ხელისუფლებების კრიტიკოსი ჟურნალისტის დაკავების დრო (ილჰამ ალიევის ვიზიტის წინა დღეებში), ფორმალური მიზეზი (ზოგადი ხასიათის პოსტი სოციალურ მედიაში), დაკავების ფორმა (მოტყუებითა და დიდი საპოლიციო მობილიზებით) და ნაჩქარევი სასამართლო პროცესი (ჩაინიშნა და ჩატარდა ღამით). 

Azel.tv-ს მთავარი რედაქტორი აფგან სადიგოვი ჟურნალისტური საქმიანობისთვის წლების განმავლობაში იდევნებოდა აზერბაჯანში. მის წინააღმდეგ ორჯერ იყო აღძრული სისხლის სამართლის საქმე. აზერბაიჯანულ ციხეში ჟურნალისტმა დიდი ხნის განმავლობაში იშიმშილა. 

2023 წელს აფგან სადიგოვი სერიოზულად შერყეული ჯანმრთელობით ჩამოვიდა საქართველოში სამკურნალოდ, ოჯახთან ერთად. თუმცა ის აქ თავს უსაფრთხოდ არ გრძნობდა და მესამე ქვეყანაში გასვლას გეგმავდა, რისი საშუალებაც ჟურნალისტს საქართველოს ხელისუფლებამ არ მისცა. 2024 წლის აგვისტოში აფგან სადიგოვს საექსტრადაციო პატიმრობა შეეფარდა. მან ქართულ ციხეში 141 დღე იშიმშილა. აფგან სადიგოვი პატიმრობიდან შარშან აპრილში, გირაოთი გათავისუფლდა. მისმა ოჯახმა საქართველო დატოვა.   

აფგან სადიგოვის სისხლის სამართლებრივი დევნა აზერბაიჯანში 1 აპრილს შეჩერდა, 3 აპრილს მას მოუხსნეს შეზღუდვა გადაადგილებაზე, 4 აპრილს კი დააკავეს. ამ დროისთვის ადვოკატებს პრაქტიკულად მზად ჰქონდათ დოკუმენტები ჟურნალისტის მესამე ქვეყანაში გასაყვანად, თუმცა ქართულმა სასამართლომ მას არ მისცა საშუალება, ქვეყანა ნებაყოფლობით დაეტოვებინა.  

აფგან სადიგოვის შემთხვევა აჩვენებს, თუ როგორ ეფექტურად შეუძლიათ თანამშრომლობა ავტორიტარულ ხელისუფლებებს კრიტიკულად განწყობილი ჟურნალისტების წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებების ფეხქვეშ გასათელად და გამოხატვის თავისუფლების ჩასახშობად. 

ქარტია ჟურნალისტთა უფლებებზე მომუშავე საერთაშორისო ორგანიზაციებს მოუწოდებს, ყურადღება გამოიჩინონ აფგან სადიგოვის შემთხვევის მიმართ, იზრუნონ მის უსაფრთხოებაზე და გააკეთონ ყველაფერი, რაც შეუძლიათ, ჟურნალისტის დასაცავად აზერბაიჯანში, სადაც ის ამჟამად იმყოფება.   

შალვა პაპუაშვილმა პარლამენტში გამართული ბრიფინგის დროს ონლაინ გამოცემების (რადიო თავისუფლება, „ტაბულა“, პუბლიკა“ და „ნეტგაზეთი“) სტიგმატიზაცია სცადა ფრაზის „უცხოური დაფინანსების მქონე პარტიული პროპაგანდისტული ჯგუფები“ გამოყენებით და ისინი, ტელეკომპანია “პირველთან” ერთად, სინოდის საქმიანობაში ჩარევაში დაადანაშაულა.   

ქარტია მას შეახსენებს, რომ მედიის როლი და მოვალეობა ქვეყანაში მიმდინარე ყველა მნიშვნელოვანი საკითხის გაშუქება და საზოგადოების ინფორმირებაა ფაქტებისა და მოსაზრებათა მრავალფეროვნების შესახებ. ახალი პატრიარქის არჩევა ასეთ საკითხთა რიგშია და მედია საქართველოში ახლა აკეთებს ზუსტად იმას, რასაც უნდა აკეთებდეს - იძიებს ინფორმაციასა და კომენტარებს ამ საკითხის გარშემო და თავის აუდიტორიას უზიარებს. 

უმაღლესი თანამდებობის პირებმა უნდა შეწყვიტონ მედიასაშუალებებისა და ჟურნალისტების შევიწროება და დაშინება, კრიტიკული ხმების ჩახშობის მიზნით, და უნდა მისცენ მედიას საშუალება, სრულფასოვნად შეიტანოს წვლილი საზოგადოებრივი დისკურსის ფორმირებაში.