21.03.2020
25 იანვარი 2020 წელი

საქმე N - 342

საბჭოს თავმჯდომარე: ნანა ბიგანიშვილი

საბჭოს წევრები: ირმა ზოიძე, მაია მერკვილაძე, ზვიად ქორიძე, გელა მთივლიშვილი, ნათია ზოიძე, ნინა ხელაძე

განმცხადებელი: ანონიმური განმცხადებელი

მოპასუხე: რუსთავი 2 -ის არაიდენტიფიციცირებული ჟურნალისტი


აღწერილობითი ნაწილი

საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის საბჭოს განცხადებით მომართა პირმა, რომელიც მიიჩნევდა რომ 2019 წლის 20 ნოემბერს, სამაუწყებლო კომპანია რუსთავი 2 -ის იუმორისტულ გადაცემაში „გვიანი show - ფარული კამერა“, დაირღვა ქარტიის მე-7 და მე-10 პრინციპი.

საბჭოს სამდივნომ მიმართა მედიასაშუალებას, რომ ეცნობებინა სადავო პროდუქტზე პასუხისმგებელი პირი, მაგრამ საბჭომ ვერ მიიღო აღნიშნული ინფორმაცია და ვერ მოხდა კონკრეტული პასუხისმგებელი პირების იდენტიფიცირება. ქარტიის საქმის წარმოების წესის [პუნქტი 3.4] თანახმად, „თუ შეუძლებელია პასუხისმგებელი პირის მოძიება, ეს არ აფერხებს განცხადების განხილვას და ქარტიის გადაწყვეტილებაში მოპასუხედ მიეთითება არაიდენტიფიცირებული ავტორი/ჟურნალისტი“.

საქმის განხილვის თავისებურებები:

განმცხადებლის მოთხოვნით და მის მიერ წარმოდგენილი არგუმენტაციის საფუძველზე, საბჭოს გადაწყვეტილებით, განმცხადებლის ვინაობა დარჩა ანონიმური.


განცხადებაში სადავო იყო იუმორისტული გადაცემა. ქარტიის საბჭოს მიაჩნია, რომ არის ქარტიის პრინციპები რომლებიც ასევე ვრცელდება იუმორისტულ გადაცემებზეც. მაგალითად, საქმეში „საინფორმაციო ცენტრების ქსელი ჟურნალისტების ვანო ჯავახიშვილის და ცოტნე გეგეჭკორის წინააღმდეგ [2015 წელი]“ ქარტიის საბჭომ იუმორისტულ გადაცემაში დაადგინა მე-11 პრინციპის [პლაგიატი] დარღვევა. განსახილველ შემთხვევაში საბჭო მიიჩნევს, რომ მე-7 [დისკრიმინაცია] და მე-10 [პირადი ცხოვრება] განეკუთვნება ისეთი ეთიკური მოთხოვნების კატეგორიას, რომელთა დაცვა ნებისმიერი ტიპის ჟურნალისტურ პროდუქტში არის სავალდებულო.

მოპასუხე ჟურნალისტს/მედია საშუალებას საპასუხო პოზიცია არ წარმოუდგენია.


სამოტივაციო ნაწილი


ქარტიის მეშვიდე პრინციპი „ჟურნალისტს უნდა ესმოდეს მედიის მიერ დისკრიმინაციის წახალისების საფრთხე; ამიტომ ყველაფერი უნდა იღონოს ნებისმიერი პირის დისკრიმინაციის თავიდან ასაცილებლად რასის, სქესის, სექსუალური ორიენტაციის, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური და სხვა შეხედულებების, ეროვნული ან სოციალური წარმოშობის საფუძველზე ან რაიმე სხვა ნიშნით“.

სადავო გადაცემის აღწერა და წინაპირობები: 2019 წლის ნოემბრის დასაწყისში თბილისში გაიმართა ფილმის “Then we danced” პრემიერა, რომელსაც თან ახლდა ჰომოფობიური ჯგუფების ძალადობრივი პროტესტი. აღნიშნული პროტესტის ერთ - ერთი ლიდერი იყო ლევან ვასაძე, რომელიც თავის ჰომოფობიური პოზიციების კომბლით დაცვასთან ასოცირდება.

სადავო გადაცემა ჩაწერილია ე.წ. „ფარული კამერის“ ფორმატით: მსახიობი, რომელსაც ხელში კომბალი უჭირავს, აჩერებს ქუჩაში გამვლელებს და შთაბეჭდილებას ქმნის, რომ იგი მიეკუთვნება ლევან ვასაძის და სხვა ჰომოფობ პირთა წრეს. სხვადასხვა ტიპის კითხვებით ხაზს უსვამს „მის“ ჰომოფობიურ განწყობებს და იყენებს ფრაზებს, მაგალითად: „ქმარს არასდროს არ უნდა ერქვას ცოლი“, და ამ კითხვებით „ამოწმებს“ გამვლელების განწყობებს და დამოკიდებულებებს LGBTQI პირების მიმართ. მეტიც, მსახიობი პოზიციონირებს რომ მზად არის ცემოს ის პირები, რომლებიც ესწრებოდნენ ფილმის „Then we danced“ ჩვენებას, შთაბეჭდილებას ქმნის რომ აქვს სატელეფონო კონტაქტი ვინმე ლევანთან (რომელიც მოქალაქეების და მაყურებლისთვის ასოცირდება ჰომოფობი პირების ლიდერთან ლევან ვასაძესთან), და მას აწვდის ინფორმაციას იმ პირების შესახებ, რომლებიც შეიძლება არიან LGBTQI თემის წარმომადგნელები, ან მათ მიმართ არიან ლოიალურად განწყობილნი. ამით, იუმორისტული გადაცემის მსახიობი კომბლით ხელში და სატელეფონო საუბრის იმიტაციით ქუჩაში გამვლელ მოქალქეებს უქმნის განცდას, რომ მათ ემუქრებათ საფრთხე ჰომოფობიური ჯგუფებისგან და ზოგი მათგანი იძულებულია თავიც დაიცვას.

ზოგადად გადაცემა და მსახიობის დიალოგი გამვლელებთან პროვოცირებას უკეთებს „რესპონდენტების“ მიერ ჰომოფობიური პოზიციების, სიძულვილის ენის გამოვლენას და თავადაც იყენებს სიძულვილის ენას და მუქარას LGBTQI პირების მიმართ.

საბჭო მიიჩნევს რომ გადაცემით ხდება ჰომოფობიური განწყობების წახალისება და სიძულვილის ენის გამოყენება LGBTQI პირების მისამართით. საბჭომ საქმეში „ბექა გაბადაძე თეა ადეიშვილის წინააღმდეგ“ [2017 წელი] აღნიშნა რომ:

„მედიას აქვს სოციალური პასუხისმგებლობა, არა მხოლოდ არ გაამძაფროს დისკრიმინაცია, არამედ საზოგადოებაში არსებული ირაციონალური შიშების და ზიზღის წინააღმდეგ საინფორმაციო პროაქტიული ქმედებები განახორციელოს“, ანუ, ჟურნალისტმა არა თუ ხელი არ უნდა შეუწყოს დისკრიმინაციის გაღრმავებას, არამედ პირიქით, ყველა ღონე უნდა იხმაროს დისკრიმინაციის თავიდან აცილების მიზნით“.

საბჭოს პოზიციით, სადავო გადაცემამ წაახალისა დისკრიმინაცია LGBTQI პირების მიმართ, გამოიყენა სიძულვილის ენა და მეტიც, თავადაც ახდენდა სიძულვილის ენის გამოყენებისა და დისკრიმინაციის პროვოცირებას, რაც წარმოადგენს ქარტიის მე-7 პრინციპის დარღვევას.


ქარტიის მე-10 პრინციპი „ჟურნალისტმა პატივი უნდა სცეს ადამიანის პირად ცხოვრებას და არ შეიჭრას პირად ცხოვრებაში, თუ არ არსებობს განსაკუთრებული საზოგადოებრივი ინტერესი“.

როგორც აღინიშნა, სადავო გადაცემა სამაუწყებლო კომპანიამ ჩაწერა საზოგადოებრივ, საჯარო სივრცეში. ყოველგვარი ეჭვის გამოსარიცხად საბჭო ხაზს უსვამს, რომ საჯარო სივრცეში გადაღება არ საჭიროებს რაიმე სახის ნებართვას და ნებისმიერი პირი შეიძლება მოხვდეს ვიდეო თუ ფოტოგადაღების ობიექტივში. წარმოდგენილ შემთხვევაში იუმორისტული გადაცემის ავტორები და მისი წამყვანი ხელოვნურად ქმნიდნენ ჰომოფობიურ გარემოს, რომელშიც ხვდებოდნენ შერჩეული მოქალაქეები. მოქალაქეებს არ ჰქონდათ განცდა, რომ მათ იწერდნენ და არც ჩაწერის შემდეგ შეატყობინეს, რომ ეს იყო სიმულაცია - იუმორისტული გადაცემის ფარული ჩაწერა. შესაბამისად, მათ არ მიუღიათ გადაწყვეტილება, მათივე ქცევა და კომენტარები გამოყენებულიყო გადაცემაში. ეს მხოლოდ ეთერში გასვლის შემდეგ აღმოაჩინეს. აღსანიშნავია ისიც, რომ გადაცემის გასვლის შემდეგ ზოგი რესპონდენტი საზოგადოების მხრიდან ბულინგის და ჰომოფობიური შეტევის მსხვერპლიც გახდა. შესაბამისად საბჭო მიიჩნევს, რომ თუ საჯარო სივრცეში ხდება პირის მიზანმიმართულად ჟურნალისტური პროდუქტის „პერსონაჟად“ ქცევა [ისე რომ არ არსებობს განსაკუთრებული საზოგადოებრივი ინტერესი], ამ ვიდეო კადრების გამოყენებისათვის საჭიროა პირის თანხმობა, წინაააღმდეგ შემთხვევაში, როგორც განსახილველ საქმეში, საბჭო მიიჩნევს, რომ ჟურნალისტმა პატივი არ სცა ადამიანის პირად ცხოვრებას.

სარეზოლუციო ნაწილი 

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე:

  1. სამაუწყებლო კომპანია “რუსთავი-2”-ის არაიდენტიფიცირებულმა ჟურნალისტმა დაარღვია ქარტიის მე-7 და მე-10 პრინციპი.
10.02.2020
11 იანვარი 2020 წელი

საქმე N - 339 

საბჭოს თავმჯდომარე:  ნანა ბიგანიშვილი

საბჭოს წევრები: ლაურა გოგოლაძე, გიორგი სულაძე, ლიკა ზაკაშვილი, კამილა მამედოვა, მაია მერკვილაძე

განმცხადებელი: მანანა გურგენიძე

მოპასუხე: euronews.ge არაიდენტიფიციცირებული ჟურნალისტი


აღწერილობითი ნაწილი


საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის საბჭოს განცხადებით მომართა მანანა გურგენიძემ, რომელიც მიიჩნევდა რომ euronews.ge ზე გამოქვეყნებულ სტატიაში ,,საქართველოდან სტამბულში სამკურნალოდ გაგზავნილი ლეიკემიით დაავადებული პაციენტი მოატყუეს” დაირღვა ქარტიის 1,3,4,10,11 პრინციპი.


euronews.ge მიერ გამოქვეყნებულ სტატიაზე მითითებული არ იყო ავტორი ჟურნალისტი, საბჭოს სამდივნომ მიმართა მედიასაშუალებას, რომ ეცნობებინა სადავო სტატიაზე პასუხისმგებელი პირი, მაგრამ საბჭოსათვის არ იქნა აღნიშნული ინფორმაცია მოწოდებული და ვერ მოხდა კონკრეტული პასუხისმგებელი პირების იდენტიფიცირება. ასეთ შემთხვევაში ქარტიის საქმის წარმოების წესის [პუნქტი 3.4] თანახმად, „თუ შეუძლებელია პასუხისმგებელი პირის მოძიება, ეს არ აფერხებს განცხადების განხილვას და ქარტიის გადაწყვეტილებაში მოპასუხედ მიეთითება არაიდენტიფიცირებული ავტორი/ჟურნალისტი“.

საქმის განხილვის თავისებურებები: 2019 წლის 20 დეკემბერს საბჭოს წევრებმა მოუსმინეს განმცხადებელს, რომლის პოზიცია საქმის მასალებთან ერთად გაგზავნილი იქნა საბჭოს სხვა წევრებისათვის და გადაწყვეტილება მიღებული იქნა საბჭოს წევრების მიერ პოზიციათა დისტანციურად გამოვლენის შედეგად, თანახმად ქარტიის წესდებისა: „საბჭოს წევრებს საკუთარი პოზიცია განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით შეუძლიათ გამოხატონ/საბჭოს მუშაობაში მონაწილეობა მიიღონ დისტანციური ელექტრონული საკომუნიკაციო საშულების გამოყენებით [სოციალური ქსელი, ელექტრონული ფოსტა, ონლაინ ვიდეო და აუდიო ზარები]“.

მოპასუხე ჟურნალისტს/მედია საშუალებას საპასუხო პოზიცია არ წარმოუდგენია.


სამოტივაციო ნაწილი


ქარტიის პირველი პრინციპი ”ჟურნალისტმა პატივი უნდა სცეს სიმართლეს და საზოგადოების უფლებას – მიიღოს ზუსტი ინფორმაცია“. სადავო სტატია წარმოადგენდა მოქალაქე მერაბ ღოღობერიძის ფეისბუქ პოსტის გავრცელებას, სადაც ის აღნიშნავდა რომ:

,,მიმართვა საქართველოს მთავრობას ასევე, სტამბულში მცხოვრებ ქართველებს ძალიან გთხოვთ, იქნებ გაუწიოთ დახმარება ჩვენს თანამოქალაქეს, ჯონი ჯიჯავაძეს, რომელიც ამ დრომდე ქ. სტამბულში სამედიცინო ცენტრში ,,მედიპოლ სადა” -ში იმყოფება. ლეიკემით დაავადებული პაციენტია, რომელსაც გადაუდებელი ოპერაციული მკურნალობა სჭირდება. საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრო და სოლიდარობის ფონდი დაფინანსებით გაგზავნილი იქნა აღნიშნულ კლინიკაში, მაგრამ ოჯახის გადმოცემით, ამ დრომდე მოტყუებულნი არიან 3 დღის განმავლობაში იმყოფება სავადმყოფოში. აღმოჩდა რომ გადარიცხვა არ არის განხორციელებული რის გამო პაციანტეს არ უტარდება ოპერაცია. პს.აქვე ჩემი ინფორმაციით ჩვენი სხვა თანამოქალაქეები იმყოფებიან აღნიშნულ კლინიკაში სადაც ერთ კვირაზე მეტია ისინიც ანალოგიურ პრობლემებში არიან. გთხოვთ იქნებ დაინტერესდეთ აღნიშნული საკითხით.!”

განმცხადებელი აპელირებდა რომ გავრცელებული ინფორმაცია არ შეესაბამებოდა სიმართლეს, რომ ეს იყო მცდელობა რათა „ჩირქი მოსცხონ როგორც ჯანდაცვის სამინისტროსა და სოლიდარობის ფონდს, ასევე დიდწილად მედიპოლ მეგა საავადმყოფოს, მის იმიჯს და საქმიან რეპუტაციას“.

ქარტიის საბჭომ იხელმძღვანელა პრაქტიკით, რომელიც დადგენილი იქნა საქმეში „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის ლილუ მიროტაძის წინააღმდეგ“ [2018 წელი].

„როგორც საერთაშორისო, ისე ქარტიის პრაქტიკა, ჟურნალისტურ პროდუქტად აკვალიფიცირებს მედია საშუალების მიერ გავრცელებულ, გარკვეული ფაქტების ან მოსაზრებების შემცველ ნებისმიერ ინფორმაციას. თანამედროვე ტექნოლოგიების პირობებში ყველას აქვს უფლება და საშუალება, საჯაროდ გაავრცელოს ფაქტი ან მოსაზრება, მედიის ფუნქცია კი მხოლოდ ინფორმაციის კოპირება და გავრცელება არ არის, რაც ნებისმიერ პირს შეუძლია, არამედ მედია სწორედ იმით გამოირჩევა ყველა სხვა ნებისმიერი პირისაგან, რომ იგი ხაზს უსვამს საკუთარ თავს როგორც ინფორმაციის გამავრცელებელ საშუალებას, ასეთად აღიქმება საზოგადოების მიერ და არსებობს მოლოდინი, რომ იგი პატივს სცემს საზოგადოების უფლებას მიიღოს სწორი და გადამოწმებული ინფორმაცია, ასრულებს სხვა ეთიკურ ვალდებულებებს [არასრულწლოვნის ინტერესების დაცვა, დისკრიმინაციის თავიდან არიდება ა.შ]. სწორედ მედია საშუალებას ევალება დაიცვას საერთაშორისოდ აღიარებული ეთიკური ჟურნალისტიკის სტანდარტები”.

აღნიშნული განმარტების და იმის გათვალისწინებით, რომ მედია საშუალების მიერ გავრცელდა მხოლოდ ერთი წყაროს/მხარის პოზიცია, არ გადამოწმებულა მერაბ ღოღობერიძის სტატუსში მითითებული ინფორმაციის სისწორე, ჟურნალისტი არ ეცადა, რომ დაკავშირებოდა და კომენტარი მიეღო მის მიერ გავრცელებული ინფორმაციაში დასახელებული სხვადასხვა უწყებებიდან და პირებიდან, სახეზეა საზოგადოების უფლების - მიიღოს ზუსტი ინფორმაცია - უპატივცემულობა და შესაბამისად ქარტიის პირველი პრინციპის დარღვევა.


ქარტიის მე-3 და მე-4 პრინციპის თანახმად „ჟურნალისტმა უნდა გადასცეს ინფორმაცია მხოლოდ იმ ფაქტებზე დაყრდნობით, რომელთა წყარო დადასტურებულია“, „ინფორმაციის, ფოტოების ან დოკუმენტების მოპოვებისას ჟურნალისტმა მხოლოდ კეთილსინდისიერი და სამართლიანი მეთოდები უნდა გამოიყენოს“. თავდაპირველად განმცხადებლი განცხადებაში აღნიშნავდა, რომ როგორც მისთვის ცნობილი იყო მერაბ ღოღობერიძეს საერთოდ არ გამოუქვეყნებია მსგავსი შინაარსის ფეისბუქ პოსტი და შესაბამისად მიიჩნევდა ქარტიის მე-3 და მე-4 პრინციპს დარღვეულად. მტკიცებულებად წარმოდგენილი იყო მერაბ ღოღობერიძის სხვა ფეისბუქ პოსტი, სადაც იგი უარყოფა მის მიერ ჯონი ჯიჯავაძის მკურნალობის შესახებ ინფორმაციის გავრცელებას. შემდგომ, სხდომის მიმდინარეობისას, საბჭო დამატებით დაუკავშირდა განმცხადებელ მანანა გურგენიძეს, სადაც განმცხადებელმა აღნიშნა რომ როგორც მან მოგვიანებით დააზუსტა მერაბ ღოღობერიძეს მართლაც ჰქონდა გამოქვეყნებული ის პოსტი, რომელიც გაავრცელა euronews.ge -მ, ხოლო შემდეგ მერაბ ღოღობერიძემ წაშალა ეს პოსტი, როგორც არასწორი და შეცდომაში შემყვანი ინფორმაცია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე დასტურდება რომ დროის რაღაც მონაკვეთში მართლაც არსებობდა მერაბ ღოღობერიძის საჯაროდ გამოქვეყნებული პოსტი [წყარო], რომელიც გამოიყენა მედია საშუალებამ. შესაბამისად არ დარღვეულა ქარტიის მესამე და მეოთხე პრინციპი. რაც შეეხება იმას, რომ ამ პოსტით არასწორი ინფორმაცია შესაძლოა ვრცელდებოდა, ამაზე საბჭომ იმსჯელა ქარტიის პირველი პრინციპის ჭრილში.


ქარტიის მეათე პრინციპის მიხედვით “ჟურნალისტმა პატივი უნდა სცეს ადამიანის პირად ცხოვრებას და არ შეიჭრას პირად ცხოვრებაში, თუ არ არსებობს განსაკუთრებული საზოგადოებრივი ინტერესი”. როგორც აღინიშნა მედია საშუალების მიერ გავრცელდა ინფორმაცია სადაც იდენტიფიცირებული იყო კონკრეტული არასრულწლოვანი პირი, ჯონი ჯიჯავაძე და მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა. ის ფაქტი რომ შესაძლოა კონკრეტული პირი შეიძლება გახდა არასათანადო ყურადღების ან მოპყრობის მსხვერპლი რა თქმა უნდა საზოგადოებრივი ინტერესის საგანია, მაგრამ არ არის ობიექტური ინტერესი კონკრეტულად ამ პირის ან მისი დიაგნოზის გასაჯაროების შესახებ. პირის ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაცია ცალსახად პირადი ცხოვრების ამსახველი და სენსიტიური ინფორმაციაა. განხილულ შემთხვევაში ქარტიის საბჭომ ჩათვალა, რომ პირის ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაციის გასაჯაროებით, ჟურნალისტმა დაარღვია ქარტიის მე-10 პრინციპი.

ქარტიის მე-11 პრინციპი „ჟურნალისტმა უმძიმეს პროფესიულ დანაშაულად უნდა მიიჩნიოს შემდეგი ქმედებები: ფაქტის განზრახ დამახინჯება“. ქარტიის საბჭოს აზრით ამ შემთხვევაში მე-11 პრინციპის დარღვევას ადგილი არ ჰქონია, არამედ ჟურნალისტმა არ გადაამოწმა ერთი წყაროს მიერ გავრცელებული ინფორმაცია და არ იკვეთება წინასწარ შეცნობილი განზრახვა, რომ გაევრცელებინა არასწორი ინფორმაცია.


სარეზოლუციო ნაწილი

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე: .

  1. euronews.ge არაიდენტიფიცირებულმა ჟურნალისტმა დაარღვია ქარტიის პირველი და მე-10 პრინციპი.
  2. euronews.ge არაიდენტიფიცირებულ ჟურნალისტს არ დაურღვევია ქარტიის მე-3, მე-4 და მე-11 პრინციპი.
12.01.2020

20 დეკემბერი 2019 წელი

საქმე N  341 

საბჭოს თავმჯდომარე: ნანა ბიგანიშვილი

საბჭოს წევრები: ირმა ზოიძე, ლაურა გოგოლაძე, გიორგი სულაძე, გელა მთივლიშვილი, კამილა მამედოვა.

განმცხადებელი: პლატფორმა ახალი შესაძლებლობებისთვის

მოპასუხე: დავით დვალიშვილი


აღწერილობითი ნაწილი


საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის საბჭოს განცხადებით მომართა პლატფორმამ ახალი შესაძლებლობებისთვის, რომელიც მიიჩნევდა რომ 23 ნოემბერს, ტელეკომპანია „რუსთავი 2"-ის გადაცემა კურიერში დავით დვალიშვილის ავტორობით გასულ სიუჟეტში დაირღვა ქარტიის მე-10 პრინციპი.

საქმის განხილვას არ დასწრებია განმცხადებელი და მოპასუხე ჟურნალისტი, რომელსაც არც საპასუხო პოზიცია წარმოუდგენია.

სამოტივაციო ნაწილი

ქარტიის მეათე პრინციპის მიხედვით “ჟურნალისტმა პატივი უნდა სცეს ადამიანის პირად ცხოვრებას და არ შეიჭრას პირად ცხოვრებაში, თუ არ არსებობს განსაკუთრებული საზოგადოებრივი ინტერესი”. სადავო სიუჟეტი ეხებოდა საქართველოს ერთ - ერთ სოფელში შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ქალზე სავარაუდოდ სექსუალურ ძალადობას. აღნიშნულ ძალადობაში, სავარუდო მსხვერპლის დედა ბრალს სდებდა მეზობელს და ასევე გამოთქვამდა წუხილს რომ ამ ამბავს სამართალდამცავი ორგანოებისაგან სათანადო რეაგირება არ მოჰყოლია.

სადავო სიუჟეტში სრულად იყო იდენტიფიცირებული სავარაუდო ძალადობაში დადანაშაულებული პირი და სავარაუდო მსხვერპლი. სიუჟეტში რესპონდენტი საუბრობს სავარაუდო სექსუალური ძალადობის დეტალებზე. რა თქმა საზოგადოებრივი ინტერესის საგანია თუ სავარაუდო დანაშაულზე არ ხდება სახელმწიფოს მხრიდან ადეკვატური რეაგირება, მაგრამ ჟურნალისტს თავი უნდა შეეკავებინა სავარაუდო მოძალადის, მსხვერპლის ან სხვა დეტალების გასაჯაროებისაგან, მითუმეტეს, რომ სავარაუდო მოძალადეს არც ბრალი აქვს წაყენებული და არც გამამტყუნებელი განაჩენი აქვს სასამართლოს გამოტანილი, რომ მან რეალურად იძალადა მეზობელზე. სიუჟეტიდან ასევე ცნობილი ხდება სავარაუდო მსხვერპლის ჯანმრთელობის მდგომარების [რომ ის შშმ პირია] შესახებ, ეს უკანასკნელი გარემოება ეთიკური ვალდებულებების დარღევად შეიძლება იქნას მიჩნეული განსახილველ შემთხვევაში, რადგან შშმ პირის სრული იდენტიფიცირება მოხდა. საზოგადოება ამ დეტალებით არ იღებს ისეთ ინფორმაციას რომელიც მის ობიექტურ ინტერესს ემსახურება, საბჭოს მიერ ჩამოყალიბებული პრაქტიკით, საზოგადოებრივ ინტერესად არ შეიძლება ჩაითვალოს ცნობისმოყვარეობა და საზოგადოების სუბიექტური სურვილი, იცოდეს ამა თუ იმ ამბის, მითუფრო, პირადი ცხოვრების ამსახველი ფაქტის შესახებ. სხვა პირის პირადი ცხოვრება საზოგადოების ობიექტური ინტერესის საგანი შეიძლება იყოს თუ ინფორმაცია ეხება მნიშვნელოვან სოციალურ თუ პოლიტიკურ მოვლენას. ქარტიის საბჭოს მოსაზრებით განსაკუთრებით სიფრთხილე მართებს ჟურნალისტს ისეთი ინფორმაციის გავრცელებისას რომელიც სავარუდო დამნაშავედ, მით უფრო სექსუალურ მოძალადედ „აცხადებს“ პირს ან უთითებს სექსუალური ძალადობის მსხვერპლზე. საბჭო მიიჩნევს რომ სავარაუდო მოძალადის, მსხვერპლის ან სხვა დეტალების მიმართ არ არსებობდა საზოგადოებრივი ინტერესი და მათი გასაჯაროებით დაირღვა ქარტიის მე-10 პრინციპი.

სარეზოლუციო ნაწილი

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე:

  1. დავით დვალიშვილმა დაარღვია ქარტიის მე-10 პრინციპი.
11.01.2020


08 ნოემბერი 2019 წელი

საქმე N 333 N 334

საბჭოს თავმჯდომარე: ნანა ბიგანიშვილი

საბჭოს წევრები: ირმა ზოიძე, ლაურა გოგოლაძე, ლიკა ზაკაშვილი, მაია მერკვილაძე კამილა მამედოვა, გელა მთივლიშვილი.

განმცხადებელი: მედიის განვითარების ფონდი, საფარი, თამთა თოდაძე

მოპასუხე: plus.kvira.ge და pia.ge არაიდენტიფიცირებული ჟურნალისტები

აღწერილობითი ნაწილი

საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის საბჭოს განცხადებით მომართეს ორგანიზაციებმა მედიის განვითარების ფონდმა და საფარმა, ასევე ფიზიკურმა პირმა თამთა თოდაძემ. განმცხადებლები მიიჩნევდნენ რომ ვებ გვერდებზე plus.kvira.ge და pia.ge, 2019 წლის 07 ოქტომბერს გამოქვეყნებული სტატიით „თამთა თოდაძის დედა წარსულში თაღლითობის ბრალდებით ნასამართლევია“ დაირღვა ქარტიის მე-10 პრინციპი.

განცხადების განხილვის თავისებურება:

გადაწყვეტილება მიღებული იქნა საბჭოს წევრების მიერ პოზიციათა დისტანციურად გამოვლენის შედეგად, თანახმად ქარტიის წესდებისა: „საბჭოს წევრებს საკუთარი პოზიცია განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით შეუძლიათ გამოხატონ/საბჭოს მუშაობაში მონაწილეობა მიიღონ დისტანციური ელექტრონული საკომუნიკაციო საშულების გამოყენებით [სოციალური ქსელი, ელექტრონული ფოსტა, ონლაინ ვიდეო და აუდიო ზარები]“.

ქარტის საბჭოს საქმის წარმოების წესის 4.4 პუნქტის თანახმად „გამონაკლის შემთხვევებში, თუ საბჭო თვლის რომ წარმოდგენილი განცხადება და სადავო ჟურნალისტური პროდუქტი საკმარისია გადაწყვეტილების მისაღებად, შესაძლებელია გადაწყვეტილება მიღებული იქნას მხარეთა მონაწილეობის გარეშე, მათ შორის მხარეთაგან დამატებითი ინფორმაციის/განმარტების გამოთხოვის გარეშე“. განცხადება საბჭოს მიერ განხილული იქნა აღნიშნული გამონაკლისის ფარგლებში, ვინაიდან ჩათვალა რომ წარმოდგენილი განცხადება და სადავო ჟურნალისტური პროდუქტი საკმარისი იყო გადაწყვეტილების მისაღებად.

სტატიებზე მითითებული არ იყო ავტორი ჟურნალისტი, საბჭოს სამდივნომ მიმართა მედიასაშუალებებს რომ ეცნობებინათ სადავო სტატიებზე პასუხისმგებელი პირები, მაგრამ საბჭოსათვის არ იქნა აღნიშნული ინფორმაცია მოწოდებული და ვერ მოხდა კონკრეტული პასუხისმგებელი პირების იდენტიფიცირება. ასეთ შემთხვევაში ქარტიის საქმის წარმოების წესის [პუნქტი 3.4] თანახმად, „თუ შეუძლებელია პასუხისმგებელი პირის მოძიება, ეს არ აფერხებს განცხადების განხილვას და ქარტიის გადაწყვეტილებაში მოპასუხედ მიეთითება არაიდენტიფიცირებული ავტორი/ჟურნალისტი“.

სამოტივაციო ნაწილი:

ქარტიის მეათე პრინციპის მიხედვით „ჟურნალისტმა პატივი უნდა სცეს ადამიანის პირად ცხოვრებას და არ შეიჭრას პირად ცხოვრებაში, თუ არ არსებობს განსაკუთრებული საზოგადოებრივი ინტერესი“. სადავო სტატიების თანახმად  “თბილისის საკრებულოს “ქართული ოცნების” წევრის, ილია ჯიშკარიანის ყოფილი თანაშემწის, თამთა თოდაძის დედა, ხათუნა (ნუნუ) ოქროპირიძე, 2009 წელს, ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა თაღლითობისა და გაყალბების ბრალდებით დააკავა. მან საპყრობილე რამდენიმე თვეში დატოვა და პირობითი მსჯავრი – 7 წელი ჰქონდა. 2016 წელს კი პირობითი მსჯავრის ვადა გაუვიდა”.

ცალსახაა რომ ჟურნალისტების მიერ გავრცელდა პირის პირადი ცხოვრების შესახებ ისეთი ინფორმაცია რომელიც თავისი ხასიათით არ წარმოადგენდა საჯარო ინფორმაციას და ამის შესახებ იცოდა თავად ჟურნალისტმაც, რომელიც სტატიაში უთითებს რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაუკავშირდა, სადაც განუცხადეს რომ „პირის ნასამართლეობის შესახებ ინფორმაცია არაა საჯარო და მისი მოპოვება მხოლოდ აღნიშნული პირის წერილობითი თანხმობით არის შესაძლებელი“.

აღნიშნულიდან გამომდინარე საბჭოს უნდა შეეფასებინა რამდენად არსებობდა ზემოაღნიშნული ფაქტის მიმართ ობიექტური საზოგადოებრივი ინტერესი, რომ გამართლებულიყო ხათუნა [ნუნუ] ოქროპირიძის პირად ცხოვრებაში შეჭრა.

როგორც თავად სტატიაშია აღნიშნული, ხათუნა [ნუნუ] ოქროპირიძე არის თამთა თოდაძის დედა, თავის მხრივ თამთა თოდაძეს უკავშირდება ამბავი, რომელმაც საზოგადოების და მედიის ფართო ყურადღება მიიპყრო, კერძოდ, თამთა თოდაძემ საკრებულოს დეპუტატი ილია ჯიშკარიანი სექსუალური ხასიათის ძალადობრივ ქმედებაში დაადანაშაულა.

საბჭო აღნიშნავს რომ „საზოგადოებრივი ინტერესი“ შეფასების საგანია. ამასთან, ინტერესი არ ნიშნავს რომელიმე პირის სუბიექტურ სურვილს, რომ შეიტყოს სხვა პირის პირადი ცხოვრების შესახებ ინფორმაცია, არამედ ობიექტურად უნდა დადგინდეს რამდენად იყო საზოგადოებისათვის აუცილებელი ინფორმაციის მიღება ხათუნა [ნუნუ] ოქროპირიძის ნასამართლეობის შესახებ, რა დამატებით ინფორმაციას აწვდიდა აუდიტორიას. როგორც აღინიშნა თამთა თოდაძე საზოგადოების ყურადღების ქვეშ მოექცა მის მიმართ სავარაუდოდ განხორციელებული სექსუალური ხასიათის ძალადობის ფაქტის შემდეგ. ამასთან, ამ ფაქტთან არავითარი კავშირი არა აქვს მის მშობელს, ხათუნა [ნუნუ] ოქროპირიძეს, მით უფრო მშობლის წარსულში სავარაუდო ნასამართლეობის ფაქტს და შესაბამისად არ არსებობდა ობიექტური საზოგადოებრივი ინტერესი. ის ამბავი, რომ ხათუნა [ნუნუ] ოქროპირიძე შეიძლება წარსულში ნასამართლევი იყო, არავითარ დამატებით, ობიექტურად ღირებულ ინფორმაციას არ აწვდის საზოგადოებას თამთა თოდაძესთან დაკავშირებული ფაქტის შესახებ. შესაბამისად საბჭოს შეფასებით ნასამართლეობის შესახებ ინფორმაციის გავრცელება არა საზოგადოების ინფორმირებას, ობიექტური ინტერესის დაკმაყოფილებას, არამედ თამთა თოდაძის მიმართ ნეგატიური განწყობების შექმნას უფრო მეტად ემსახურებოდა.

დამატებითი განმარტება:

pia.ge -ზე გამოქვეყნებულ სტატიაზე წყაროდ მითითებული იყო plus.kvira.ge. საბჭომ როგორც აღნიშნა საქმეში „საქართველოს უზენაესი სასამართლო მაია ფურცელაძის, marshalpress.ge, digest.pia.ge, exclusivenews.ge და resonancedaily.com არაიდენიტიფიცირებული ჟურნალისტების წინააღმდეგ (2019 წელი)“, სხვა მედია საშუალებაზე, როგორც წყაროზე მითითება არც ერთ შემთხვევაში არ ათავისუფლებს ინფორმაციის გამავრცელებელ მედიას ეთიკური ვალდებულებებისგან და ამ ვალდებულებების დაცვის მიზნით pia.ge მოვალე იყო შეეფასებინა plus.kvira.ge მიერ გავრცელებული ინფორმაციით რამდენად ხდებოდა პირის პირადი ცხოვრების ხელყოფა ობიექტური საზოგადოებრივი ინტერესის გარეშე. pia.ge -მ, plus.kvira.ge ის მასალის უცვლელი სახით კოპირებით იდენტურად დაარღვია ქარტიის მე-10 პრინციპი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე:

  1.  plus.kvira.ge და pia.ge არაიდენტიფიცირებულმა ჟურნალისტებმა დაარღვიეს ქარტიის მე-10 პრინციპი.